Schaakvereniging Het Jonge Paard

De gezelligste schaakvereniging van Suriname

Het Schaakspel

Hoewel schaken een aanduiding is voor een groep verwante bordspelen, beschrijft dit artikel hoofdzakelijk het westers schaken, een strategischbordspel voor twee spelers. Het is strategisch omdat de spelers zoveel speelmogelijkheden hebben dat het vaak onmogelijk is de consequentie van elke zet te overzien, zodat inzicht, ervaring en moed de zetkeuze mede bepalen.


Een schaakpartij wordt gespeeld op een vierkant bord met 64 velden. Elke speler plaatst voor de partij zijn zestien stukken op het bord, zie de spelregels. De speler met de witte stukken opent de partij met het verplaatsen van een stuk. Daarna spelen wit en zwart om beurten, waarbij voor elk type stuk eigen regels gelden. Het spel eindigt als een van beiden zijn doel bereikt: winnen door schaakmat te zetten, dat is het veroveren van de vijandelijke koning. De speler die dit op termijn niet meer kan vermijden kan het ook opgeven. Ook kan het spel gelijk eindigen, in remise dus: door zetherhaling, door pat, waarbij een speler geen zetmeer kan doen of doordat beide spelers geen winstkansen meer zien. Verder kan een beroep op specifieke spelregels de partij beëindigen.

Op grond van het bovenstaande is de koning in zekere zin het enige belangrijke stuk, maar het is zeker niet het sterkste stuk; samen met de mogelijkheid van pionpromotie bepaalt dit de dynamiek van het spel. Terwijl de schaakspeler normaal gesproken streeft naar het veroveren van vijandelijke stukken, vormen koningsaanval en promotie zulke overheersende doelen dat men die kan nastreven onder opoffering van aanzienlijk materiaal.


Een belangrijk aspect van het schaken is dat toeval geen enkele rol speelt in het verloop. Het winnen of verliezen hangt niet af van geluk, maar evenals bijdammen volledig van de acties van de spelers. Heel anders is dit bij een spel met dobbelstenen of met kanskaarten zoals Monopoly, waar het toeval vaak de doorslaggevende factor is. Een tweede belangrijk verschil met veel andere spelen is dat de spelers steeds over alle informatie beschikken, dit bijvoorbeeld in tegenstelling tot bridge of Stratego waarbij aanvankelijk de positie van de vijandelijke stukken of kaarten niet volledig bekend is. Hoewel het schaakspel in principe dus volkomen uit te rekenen is, is het aantal mogelijke varianten zo groot, dat mens noch computer daartoe tot heden in staat waren.

Oorsprong en Geschiedenis

De oervorm van het schaakspel is duizenden jaren oud, daardoor is er niet veel bekend over het ontstaan en de vroegste geschiedenis. Het woord schaak is afkomstig van het Perzische woord shah, dat koning betekent. De termschaakmat is een vernederlandsing van het Perzische shah mata, hetgeen betekent: de koning zit in een hinderlaag of de koning is verslagen.


De oudste herkenbare versie van schaken stamt waarschijnlijk uit het zesde eeuwse Oost Perzië, nu Noord-India, en staat bekend als chaturanga, maar er zijn aanwijzingen dat dit spel gebaseerd is op een nog oudere variant voor vier personen die elk aan een zijde van het bord zaten. Verschillende versies van chaturanga verspreidden zich oostwaarts naar China en Japan en, in de vorm van Shatranj, westwaarts richting de Arabische wereld om via Italië en Spanje in de 11e eeuw in heel Europa door te dringen. Waarschijnlijk hebben de Vikingen hier een belangrijke rol in gespeeld, aangezien de oudste Europese vondsten van schaakstukken langs de kusten zijn.


De huidige vorm van het schaakspel ontstond aan het eind van de 15e eeuw in Frankrijk, toen de dame met de huidige machtige mogelijkheden haar intrede deed. Daarom wordt schaken ook wel een koninklijk spel genoemd. Tevoren was de dame of koningin een tamelijk beperkt en zwak stuk. Al halverwege de twintigste eeuw werd geopperd dat het schaakspel mogelijk uit China stamt en recentelijk gaan er weer stemmen op die de oorsprong van het schaakspel daar of in Oezbekistan plaatsen.


bron: www.wikipedia.nl